Łączna liczba wyświetleń

środa, 18 listopada 2026

Wałbrzych - muzeum porcelany i krem sułtański


Ratusz w Wałbrzychu

Wałbrzych miał być przystankiem w podróży w drodze do Zamku Książ. Jest tam kilka interesujących budowli. Spodobał mi się liczący sto siedemdziesiąt lat budynek obecnego Ratusza. Okrągłe rotundowe wieżyczki sprawiają, iż wygląda niczym średniowieczny zameczek. Porastający go winobluszcz dodaje romantyzmu neogotyckiej budowli. Obiekt wygląda niezwykle dekoracyjnie na stylizowanych na malowane widokówkach.
Villa Fabig dziś Sąd Rejonowy
Równie ciekawy jest budynek, w którym dziś ma swą siedzibę sąd rejonowy- dawna willa Fabig- wybudowana dla bogatego kupca właściciela manufaktury produkującej żarówki. Jej biała fasada wyróżnia się na tle szarawej zabudowy ulicy Słowackiego. I znowu mój zachwyt wzbudziły rotundowe naroża zwieńczone krenelażem, zresztą nie tylko owe naroża wieńczą blankowane wykończenia. Budynek pochodzi z tego samego okresu, co ratusz.
Budynek Poczty Polskiej przy Słowackiego w Wałbrzychu


Całkiem ładny jest budynek w którym dziś mieści się poczta polska, dawniej poczta cesarska będący rówieśnikiem dwóch wcześniej wspomnianych. Jest parę ciekawych kamieniczek w Wałbrzychu. A miasteczko sprawia wrażenie zadbanego i czystego.

A jednak Wałbrzych nie skradł mojego serca. Nie odnalazłam tego czegoś, co sprawia, że chciałoby się tam wracać. Może to pustoszenie po zmroku, wyludnione uliczki, sklepy zamykane o godzinie 16 tej. Chyba po raz pierwszy przeszkadzał mi brak ludzi. Jak to ciężko dogodzić człowiekowi 😊
Niestety szklane gablotki odbijają światło i przedmioty i zdjęcia bywają kiepskiej jakości


Może przeoczyłam coś istotnego, a może to nie był ten właściwy moment. Nie mniej chcę się podzielić tym, co dla mnie wizytę w Wałbrzychu uczyniło ciekawą i niepowtarzalną, jedyną w swoim rodzaju. Tym, co sprawiło, że będę wspominać |Wałbrzych z sentymentem była porcelana.


Te kruche, kolorowe, posrebrzane, pozłacane, opalizowane dzieła sztuki o funkcji użytkowo-dekoracyjnej od dawna stanowią przedmiot mojego podziwu. Nie pamiętam, co było pierwsze czy fantastyczna porcelana Miśnieńska na kórnickim zamku (lata a może wieki temu, bo nawet nie pamiętam, która to była dziesięciolatka), czy zbiory porcelany w Muzeum Narodowym w Gdańsku. Nie wiem, czy tylko w mojej wyobraźni były one tak wspaniałe, czy rzeczywiście takie były. Dziś kiedy odwiedzam małą salkę z porcelaną i porcelitem nie robią na mnie takiego wrażenia, jak wówczas, kiedy jako dziewiętnastoletnia dziewczyna codziennie przechadzałam się wzdłuż gablotek. Codziennie, bowiem pracowałam w gdańskim muzeum przez kilka miesięcy i była to jedno z niewielu zajęć jakie wykonywałam z przyjemnością. Były to czasy, kiedy nie istniało pojęcie mobbingu, korporacje zaś kojarzyły się z wielkim światem zachodu i wzbudzały pewnego rodzaju zazdrość, a nie jak dziś nerwowość i skojarzenie z antydepresantami.


Ale wracając do porcelany - nie jestem pasjonatem, który podróżuje w tym celu, aby oglądać jej zbiory (tak jak to robię w przypadku malarstwa czy rzeźby), ale ilekroć mam taką okazję zawsze chętnie oglądam tę kruchość i delikatność formy. Nie mogę odżałować, iż podczas wizyty w Dreźnie sala z porcelaną była niedostępna dla zwiedzających.

W Wałbrzyskim muzeum mogłabym spędzić cały dzień. Żałowałam nawet, iż nie wybrałam się ponownie kolejnego dnia. Kiedy weszłam na sale ekspozycyjne dostałam oczopląsu, podobały mi się wszystkie eksponaty i te w kształcie muszli, i te z różowymi kwiatuszkami, te seledynowe i te złocone, te z ptaszkami, figurki pasterzy i pasterek i baletnica w porcelanowej sukni (znak firmowy muzeum) i najpiękniejszy (wg mnie) kobaltowo-niebieski garnitur. A filiżanka do picia czekolady wzbudziła podziw nie tylko mój, ale i tych osób, którym jej zdjęcia przesyłałam. Ach cuda. I chociaż najbardziej podobała mi się porcelana z XIX i początku XX wieku, to muszę przyznać, iż ta nieco młodsza z lat pięćdziesiątych zeszłego stulecia – bardziej prosta w formie też była ciekawa. Nie chcę szafować tu metaforami, bo daleko mi do Prousta, ale porcelana sprawiała wrażenie takiej kruchości, lekkości i delikatności jak muślinowe firaneczki, bezowe ciasteczka czy tchnienie skrzydeł motyla.
Ze zdziwieniem oglądałam białe naczynie o fakturze materiału identycznej, jak stojący w moim rodzinnym domu wazon. Doczytałam później, iż wazon tego typu nosił nazwę nogi słonia i podobnie, jak muzealne naczynie (wazon do ikebany) był dziełem pani Wiesławy Gołajewskiej z zakładów Porcelitu "Pruszków" Od razu pomyślałam, iż muszę sprawdzić, czy nasza noga słonia znajduje się w domu. To był porcelit.
Cabaret - czyli rodzaj patery


Tak, o ile Wałbrzych nie zachwycił, to wałbrzyska porcelana jak najbardziej.

I przypomniał mi się wiersz Barańczaka, który poznałam tylko dzięki zamieszczeniu go na ścianie budynku Starej Papierni w Poznaniu.
naczynia opalizowane


Ja nie jestem wielbicielką poezji, nie znam się, nie rozumiem, nie czuję, nie jestem kompatybilna z poezją, ale jest kilka takich wierszy, które bardzo mnie poruszyły. W tym ten, który mówi o kruchości istnienia i przemijalności życia i rzeczy.

Jeżeli porcelana, to wyłącznie taka,
której nie żal pod butem tragarza lub gąsienicą czołgu
jeżeli fotel, to niezbyt wygodny, tak aby
nie było przykro podnieść się i odejść;
jeżeli odzież, to tyle, ile można unieść w walizce,
jeżeli książki, to te, które można unieść w pamięci,
jeżeli plany, to takie, by można o nich zapomnieć,
kiedy nadejdzie czas następnej przeprowadzki
na inną ulicę, kontynent, etap dziejowy
lub świat:
kto ci powiedział, że wolno ci się przyzwyczajać?
kto ci powiedział, że cokolwiek jest na zawsze?
czy nikt ci nie powiedział, że nie będziesz nigdy
w świecie
czuł się jak u siebie w domu?

Ten wiersz jak dla mnie pozostaje w dialogu z Muzeum Szymborskiej i tą suknią, która chciała przeżyć.

I ja wbrew wszystkiemu co dzieje się dookoła nas chcę czuć się w tym świecie, jak u siebie w domu i porcelanę najbardziej lubię taką delikatną i kruchą, którą wyciągam z największą ostrożnością.
Mój ci on, mój (gdyby był w muzealnym sklepiku zakupiłabym choć jedną filiżaneczkę, choć dzbanuszek nie bacząc na ryzyko podróży)
Ta porcelana, która przetrwała z dziejowej zawieruchy do naszych czasów zadziwia, podobnie jak stare księgi. Oba materiały tak podatne na zniszczenie. A to mi przypomina myśl o niesamowitych dziejach Biblii Gutenberga, której 49 z 200 wydrukowanych egzemplarzy przetrwało na całym świecie do dnia dzisiejszego. A zatem prawie jedna czwarta wydrukowanych w połowie XV wieku egzemplarzy przetrwała niemal sześćset lat wojen, rewolucji, powodzi, trzęsień ziemi, aktów wandalizmu. Jak coś tak stworzonego z tak nietrwałego materiału, jak papier było w stanie przetrwać. Cud.
Jak porcelana nie została skruszona butem czy gąsienicą czołgu, wybuchem granatu, czy bomby.
Porcelana coś tak łatwo ulegającego zniszczeniu, tak niepraktycznego w czasie zagłady, coś takiego, czego jednak okrutnie mi żal. Tak jak książek. Obrazów. Wszystkiego co ulotne.

A to już bliższe nam serwisy, które być może stoją u was w domach

Kolejną rzeczą która mnie w Wałbrzychu zachwyciła i jednocześnie zaskoczyła był krem sułtański. Wspominałam jakiś czas temu przy okazji stulecia Gdyni - lata dzieciństwa i młodości i ów krem sułtański, który był wówczas synonimem luksusu, wielkiego świata, ambrozją smaku wśród PRL-owskiej mizerii wyrobów cukierniczych. Jadałam go albo w Delicji w Gdyni przy ul 10 lutego, albo w nieistniejącym już coctailbarze na Długiej obok też nieistniejącego kina Leningrad. Oczywiście nie pamiętałam smaku owej ambrozji lat siedemdziesiątych, ale we wspomnieniu był tym czymś nieuchwytnym, nostalgicznym, przywracającym do pięknych czasów młodości (bardzo wczesnej młodości). Nie była to może proustowska magdalenka bo jak mogło nią być coś, czego smaku się nie pamięta. Było to bezcenne wspomnienie, jak się wydawało nie mające powrócić już nigdy.
Naczynie projektu Wiesławy Gołajewskiej (nasza słoniowa noga jakoś nie budziła we mnie zachwytu, a dziś kiedy sprawdzam w internecie ceny mogłabym pójść do znanego programu gdzie łowią skarby:)
A zatem kiedy weszłam do kawiarni Zielona sofa i zobaczyłam w witrynce krem sułtański wpadłam w ekstazę uniesienia i już wiedziałam, że nic innego, tylko ten krem będę kosztowała. Musiałam, po prostu musiałam go zamówić, nie ważne o ile podskoczy mi cukier, nie ważne, czy tego nie odchoruję, nie ważne, czy mi posmakuje czy zemdli, ale musiałam sobie raz jeszcze przypomnieć ten smak, którego nazwa we wspomnieniach wywoływała uśmiech na twarzy. Jak tylko spróbowałam natychmiast przeniosłam się do przeszłości. To był ten smak, którego nie pamiętałam od lat. A który mimo wszystko sobie przypomniałam.
Krem sułtański
Dziś był jak dla mnie nieco za słodki i za bardzo nadziany rodzynkami. Ale to było tak piękne przeżycie i powrót do wspomnień że ani przez chwilę nie żałowałam, iż uległam zachciance. Powrót do siebie sprzed wielu, wielu lat to bezcenne doświadczenie.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Jestem bardzo rada z każdego komentarza, ale nie będę tolerować komentarzy agresywnych, wulgarnych, czy obrażających moich gości (innych komentatorów).