Legnickie spacery

Dom pod przepiórczym jajem

Zanim zajrzę do Palazzo Mafei w Weronie dla zmiany klimatu parę refleksji z Legnicy.

Najczęściej wybór destynacji jest spełnianiem podróżniczych marzeń, myślę o konkretnym miejscu, chcę tam coś zobaczyć, bo zainspirowały mnie wspomnienia innych, czasami podążam za dziełem sztuki, czasem mam literackie albo historyczne skojarzenia.

A bywa, że jest to całkowity przypadek.

Gdyby rok temu ktoś mi powiedział, że pojadę do Legnicy roześmiałabym się mu w nos. Zdjęcia miasta (choć wnętrze kościoła Marii Panny niezwykle kusiło) nie były dostatecznym argumentem, aby pokonać kilkaset kilometrów. Nie miałam żadnych skojarzeń literackich czy malarskich. Jedynie gdzieś tam w zakamarkach pamięci majaczyła mi śmierć polskiego księcia Henryka II Pobożnego na legnickich polach, tyle, że wiek XIII nie należy do moich ulubionych epok, stąd i historyczna wiedza w tym temacie mizerna.

Rok temu Magda zaproponowała wspólny wypad na Dolny Śląsk, w tym do Legnicy, z uwagi na swe literackie spotkania związane z promocją książki. Przyznam, że pomysł mnie nie zachwycił. Jechać, aby spędzać czas na spotkaniach literackich nie bardzo mi się uśmiechało, a tak to sobie początkowo wyobrażałam. Oczywiście chadzam na spotkania literackie z moją przyjaciółką, ale podróżowanie wolałabym spędzić bardziej poznawczo.

Katedra Piotra i Pawła w Legnicy

Na początku roku Beata zaproponowała wspólny wyjazd do Wrocławia. Początkowo odmówiłam. Przez kilka ostatnich lat odwiedzałam miasto rok rocznie i chciałam odmiany. Wrocław jest piękny, bardzo go lubię, dobrze się tam czuję, uwielbiam jego zielone parki i ogrody. Ale Wrocław jest też dużą aglomeracją, a zatem jest tam tłoczno i gwarno, a ja z wiekiem coraz bardziej łaknę ciszy i spokoju, nie bawią mnie koncerty na rynku, eventy w parkach, kolejki do muzeów, jazda w korkach.

A jednak po przemyśleniu sprawy i sprawdzeniu repertuaru teatrów muzycznych w całym kraju, okazało się, iż dwa musicale, które chętnie bym obejrzała odbędą się właśnie we Wrocławiu w odległości pięciu dni od siebie, a mało mi znana Legnica leży w odległości czterdziestu minut jazdy pociągiem od Wrocławia i akurat w tym samym czasie będzie w niej przebywała Magda.

Mural z Mikołajem Kopernikiem u wylotu uliczki Partyzantów z kościołem Św. Jana Chrzciciela w tle
Przy tej ulicy mieści się Muzeum Miedzi

Postanowiłam zrobić przyjaciółce niespodziankę i powiedziałam o moich planach dopiero po zarezerwowaniu hotelu. Legnica nie jest duża, więc nie zdziwiłam się, że mamy nocleg w tym samym budynku, na tym samym piętrze. Co więcej nasze pokoje sąsiadowały ze sobą.

Beata co prawda do Wrocławia się nie wybrała, ale to w zasadzie ona była impulsem do tej podróży. Dzięki kochana, jeśli to czytasz.

Legnica okazała się idealnym przerywnikiem w podróży. Jest niewielka (ok 90 tys. mieszkańców), kwiecień nie jest tu szczytem turystycznego sezonu, a najbardziej uczęszczana ulica Najświętszej Marii Panny pozwalała spokojnie pokonywać trasę od kościoła Mariackiego do katedry Piotra i Pawła.

Główna uliczka miasta- legnicki deptak jak widać nie jest zatłoczona

Nie będę się rozpisywać o zabytkach, bardziej chciałabym się skupić na wrażeniach. Choć miałam być w Legnicy cztery dni nie zakładałam obejrzenia każdego ciekawego budynku, czy każdej wystawy. To był czas przeznaczony na wspólne spacery, rozmowy, posiłki, kawki. Czas, którego tak nam brakuje na co dzień. Jak to możliwe, że dwie seniorki mają kalendarze wypełnione co najmniej miesiąc naprzód, a plan wyjazdów opracowany nawet trzy miesiące wcześniej. Legnica była tym razem jedynie tłem naszych spotkań, a trzeba dodać ładnym i urokliwym tłem.

Kawiarenka w centrum Witelona

Pogoda tradycyjnie w tym roku była kontrowersyjna 😊 Cieszyłyśmy się, że nie padało, ale skakać z radości nie było powodu. Na szczęście od dłuższego już czasu wyszukujemy w naszych podróżach pozytywnych stron, a na te mniej jasne patrzymy przez palce.

Jak wspominałam wcześniej z Legnicą nie miałam żadnych skojarzeń, a jednak dużą radość sprawiło mi połączenie Legnicy z Witelonem. Podczas tegorocznej wizyty na padewskim uniwersytecie, okazało się, iż jednym z czterech Polaków (studentów tamtejszej uczelni), których uhonorowano portretem w Sali prowadzącej do Magna Aula był właśnie pochodzący ze Śląska Witelon (Witelo Polacco). Był to mnich żyjący na przełomie XIII i XIV wieku, który prawdopodobnie urodził się w Legnicy, lub w jej sąsiedztwie. Był uczonym (fizyk, matematyk i filozof), prowadził pracą nad optyką i psychologią, a zatem miał bardzo rozległe zainteresowania. Pochodził z niezamożnej rodziny i pierwsze nauki pobierał w szkole klasztornej w Legnicy. Studiował w Paryżu (sztuki wyzwolone) oraz w Padwie (prawo, filozofię i nauki ścisłe). W Viterbo poznał współpracownika Tomasza z Akwinu. Napisał parę książek z dziedziny nauk ścisłych. No prawdziwy człowiek renesansu choć w dobie przed renesansowej. Na jego dzieła powoływali się Leonardo da Vinci i Mikołaj Kopernik. Przebywał w otoczeniu książąt i biskupów, był przewodnikiem duchowym księcia Władysława, często przebywał we Wrocławiu, parał się działalnością dyplomatyczną, świadcząc swe usługi zarówno na dworach książęcych i papieskich. Dobrze, że jego imieniem nazwano parę ulic, budynków, a także jeden z kraterów na księżycu, bo warto aby imię takiego uczonego było znane. Można rzec że sława jego osoby sięgnęła gwiazd.

Witelo w białej szacie Uniwersytet w Padwie

Nie wiem dlaczego, ale skojarzenie człowieka, którego portret oglądałam całkiem niedawno w Padwie z osobą pochodzącą z Legnicy (czy też jej okolic) sprawiło mi dużą przyjemność. Poczułam się, jakby wspomnienie uczonego mnicha przepłynęło przez czas i przez moje myśli i na krótką chwilę splotły się ze sobą. Pewnie piszę głupstwa, ale lubię takie powiązania zdarzeń z pozoru zupełnie odległych; moje dwie podróże tak nieodległe w czasie i to spotkanie z wielkim człowiekiem. Może dlatego tak dobrze czułam się w Centrum Witelona znajdującym się na terenie Parku Miejskiego. Nie wiem, czy to otoczenie kulturą, czy ogromne przeszklone ściany i jasność wnętrza sprawiły, że odebrałam to miejsce, jako przyjazne i klimatyczne. Bardzo dobrze mi się tam siedziało nawet przy szklance wody. Może to niewielka ilość gości i cisza, może zieleń za oknami, widok na mały ogródek z palmiarnią, a może wiszące na ścianach grafiki pana Jaśnikowskiego  (nadające pomieszczeniu wymiaru baśniowości) sprawiały, że chciało mi się tam wracać. 

Otoczenie Centrum Witelona

Centrum mieści się w miejscu, w którym dawniej znajdował się Dom Strzelecki. Bractwo Strzeleckie powstało w Legnicy w XV wieku. Wtedy też zakupiło kawałek gruntu, na którym przeprowadzano ćwiczenia strzeleckie. Było to w miejscu, w którym dziś znajduje się ulica Witelona. Na terenie ich posiadłości powstała z czasem karczma, a w pobliżu znajdowała się strzelnica. Ponad dwieście lat temu wzniesiono tu budynek będący siedzibą bractwa. Po jego strawieniu przez pożar w 1845 r. przekazano prawo własności gruntu miastu w zamian za odbudowę budynku z zachowaniem prawa do swobodnego korzystania z nowego obiektu. I tak powstał Dom Strzelecki - budynek w stylu renesansowo-klasycystycznym. Odbywały się tu różne uroczystości i spotkania, bale i koncerty. Pod koniec XIX wieku obiekt wydzierżawił znany restaurator, który słynął z wystawnych przyjęć. Dzisiejszy kształt budowli pochodzi sprzed stu lat. Obok Domu Strzeleckiego znajdowała się ekspozycja roślin tropikalnych, z czasem nazwana Gajem Tropikalnym. W początku zeszłego stulecia powstał w pobliżu Domu ogród japoński. Dziś znajduje się tam niewielka pergola, parę drzewek bonsai oraz palmiarnia.

Nie miałam okazji odwiedzić Kościoła Najświętszej Marii Panny (którego przepiękne wnętrze zaprezentował nam Wiesiu – można zajrzeć tutaj), ponieważ świątynia była niedostępna dla odwiedzających. Wg informacji uzyskanych od pani przewodnik po Mauzoleum Piastów Śląskich władze miasta postanowiły udostępniać kościół odpłatnie w związku z czym przeprowadzane są prace adaptacyjne. Żałuję, że nie udało nam się wejść, bowiem świątynia prezentuje się imponująco.

Katedra Św. Piotra i Pawła nie zrobiła na mnie dużego wrażenia (moja babcia mawiała, że piorda pełna, jak wybrzydzałyśmy podczas posiłku, czyli po naszemu, że pełne mamy cztery litery). Choć bardzo spodobała mi się ambona. 

Fragment ambony w katedrze Piotra i Pawła (kolejne skojarzenie z ołtarzem w kościele św. Jana w Gdańsku, chyba uwagi na budulec i piękno wykonania)

Odwiedziny w Mauzoleum Piastów Śląskich były marzeniem Magdy pasjonującej się historią śląskich Piastów, ja poszłam z ciekawości. Dla mnie nie znającej historii tych ludzi była to jedynie ciekawa acz nieco przeładowana (bo barokowa) kaplica z dość fantazyjnymi tumbami (na bogato). Mauzoleum było wyrazem upamiętnienia nie tylko tej gałęzi rodu ale i całej dynastii Piastów. Powstało w końcówce XVII wieku. Jedyne co zapamiętam z tej wizyty to niesamowite zimno (mróz przenikał mnie aż do kości). Jak mawiają to się widzi, co się wie. Jako, że ja niewiele wiedziałam niewiele zobaczyłam.

Mauzoleum Piastów Śląskich w Legnicy

Posąg księcia Jerzego Wilhelma

Natomiast bardzo podobało mi się w Muzeum Miedzi. Nie miałam pojęcia, iż tak wiele przedmiotów użytkowych powstało przy użyciu tego surowca. Odniosłam wrażenie, że największe zastosowanie miała przy wyrobie przedmiotów sakralnych, ale też naczyń użytkowych. Miedź wykorzystuje się też przy wytwarzaniu witraży, jako że dobrze łączy się ze szkłem, a w muzeum można obejrzeć piękne wazoniki z awenturynu miedziowego (odmiany kwarcu o pięknym miedzianym połysku). No i nie mogłam przeoczyć miedzianego plastra wydobytego z wraku statku. Statek z początku XV wieku wydobyto w zeszłym stuleciu w Zatoce Gdańskiej. A największe wrażenie robi błyszcząca niczym złotem miedziana wanna.

Miedzioryt Macierzyństwo wg Wyspiańskiego (Muzeum Miedzi Legnica) 

Obok eksponatów z miedzi w salce znajduje się kilkanaście rysunków będących podstawą tworzonych miedziorytów, między innymi Rembrandta Powrót syna marnotrawnego.

Rysunek Rembrandta do miedziorytu Powrót syna marnotrawnego Muzeum Miedzi Legnica

Miedziany samowar Muzeum Miedzi Legnica

Wazoniki z awenturynu miedziowego Muzeum Miedzi Legnica

Plaster miedzi wydobyty z wraku statku z XV wieku w Zatoce Gdańskiej Muzeum Miedzi

Chyba nie wymaga podpisu (Muzeum Miedzi)

Płyta do wypieku opłatków Muzeum Miedzi w Legnicy

W Muzeum poza ekspozycją prac pana Jarosława Jaśnikowskiego, o którym pisałam tutaj, odbywała się wystawa prac Nikifora. Po raz pierwszy mogłam obejrzeć prace tego prymitywisty, co było ciekawym doświadczeniem. Największe wrażenie zrobił na nas list proszalny skierowany do potencjalnych nabywców prac, w którym się skarży, że wszyscy tylko oglądają, a nikt nie chce kupować, a on nie ma co jeść i co ubrać. Nie powiem, aby mi się owe malunki nie podobały, ale też nie powiem, że mnie zafascynowały, w każdym razie było to nowe doświadczenie zobaczyć sporą ilość prac tego ubogiego samouka. Większość przedstawiała architekturę Krynicy, w której mieszkał (nierzadko cerkwie, biskupów i siebie samego). Podpisywał się jako Netyfor lub Matejko. Od nikomu nieznanego żyjącego w ubóstwie, a nawet w nędzy człowieka osiągnął ogromny sukces. Niewielu malarzy znanych jest bardziej z imienia (Vincent, Rafael, Nikifor. Wszak rzadko kto powie Krynicki).

list proszalny Nikifora Muzeum Miedzi Legnica

Nikifor przy ołtarzu przed urzędem Muzeum Miedzi Legnica wystawa czasowa

Kapliczka z aniołem na łodzi

Nikifor w drodze (o ile dobrze sfotografowałam tabliczkę z podpisem. Muzeum Miedzi Legnica- wystawa czasowa)

Jeśli chodzi o architekturę bardzo podobały mi się sgrafitowo zdobione kamienice, których w Legnicy spotkałam kilka (jak śledziowe na rynku, jak Kamieniczka Scholza oraz najładniejsza z kamienic Dom pod przepiórczym koszem). Mam wrażenie, że to one nadają klimat miastu. Mnie skojarzyły się z lubelskimi zdobieniami kamienic, a jest to bardzo przyjemne skojarzenie.

detal domu pod przepiórczym jajem Legnica

Kamienice śledziowe Legnica

Kamienica Scholza Legnica

Spędziłyśmy niezwykle miłe cztery dni, z czego jeden został poświęcony Złotoryi, gdzie Magda odbywała swoje spotkanie z czytelnikami, a ja dołączyłam, aby poznać jedną z czytelniczek oraz spotkać się z ardiolą (czyli Alicją).

Spotkania z ludźmi były tym razem najważniejszą wartością wycieczki na Dolny Śląsk. Oczywiście to możliwość wspólnego pobytu z Magdą w Legnicy zdominowała inne spotkania, ale nie mniej ważne były spotkanie z Alicją, Dorotą (czyli Bee) we Wrocławiu, czy nowo poznaną Ewą.

Zamek Piastów w Legnicy

przed katedrą (zamiast tradycyjnego słodkiego co nieco, bo wcięło mi zdjęcia słodkości z Legnicy)